دکتر مهدی حسینی:

  نگاه «عربشاهی» به تصویر، فرم، فضا و هندسه تصویر، یک نگاه جهانی بود
 

در پی درگذشت مسعود عربشاهی، پیش‌کسوت هنر معاصر و یکی از پایه‌گذاران جنبش هنری سقاخانه در ایران؛ دکتر مهدی حسینی، هنرمند، مدرس و پژوهشگر باسابقه هنری کشور، این شخصیت را یکی از هنرمندان اثرگذار و جریان‌ساز در روند تحولات هنری معاصر ایران دانست و گفت: نگاه او به نشانه‌شناسی ایران کهن در نقاشی‌هایش، نگاهی از فراسو بود.

به گزارش روابط عمومی موسسه فرهنگی هنری پژوهشی صبا، وابسته به فرهنگستان هنر، این چهره صاحب‌نام هنری و دانشگاهی کشورمان با تسلیت ضایعه درگذشت مسعود عربشاهی به جامعه هنری ایران، نگاه او را به تصویر، فرم، فضا و هندسه و مناسبات تصویری، یک نگاه جهانی دانست و این را بزرگ‌ترین مشخصه و وجه امتیاز او از هنرمندان دیگر در دوران خود عنوان کرد.

وی با بیان اینکه عربشاهی از جمله هنرمندان شاخص جنبش هنری سقاخانه در دهه چهل محسوب می‌شد، اظهار داشت: در تمام نمایشگاه‌هایی که این گروه و جریان هنری در آن سال‌ها برگزار کرد و به‌خصوص در نمایشگاهی که افتتاحیه موزه هنرهای معاصر بود، در سال 1356، عربشاهی حضوری جدی و مستمر داشت و کارهای درخشانی هم از او در این دوره مانده است.

مهدی حسینی تفاوت بارز عربشاهی را با دیگر نقاشان سقاخانه در نوع رویکرد بصری او دانست و یادآور شد: بیشتر نقاشان سقاخانه در آن زمان از حروف و ادعیه و تعویذات و طلسمات کهن در فرم‌های تزیینی استفاده می‌کردند؛ اما عربشاهی سعی می‌کرد از عناصر فرهنگ باستانی و نشانه‌شناسی اسطوره‌ای الهام بگیرد. آن هم نه تقلید مستقیم از نقش‌ها؛ بلکه نوعی نگاه از فراسو؛ مثل پلان کاخ‌ها، معابد و آتشکده‌ها از یک دید و منظر بالا. عربشاهی از بالا به این ساخته‌ها و خرابه‌ها و بازمانده‌ها نگاه می‌کرد؛ در حالی که دیگر نقاشان این جریان تلاش خود را بر این متمرکز کرده بودند که از کالیگرافی و خط و متن رمل و اسطرلاب استفاده کنند مثل زنده‌رودی و پیلارام و صادق تبریزی و.... در مقابل، عربشاهی نگاهش به فضاها بود.

این پژوهشگر و مدرس هنری در ادامه، تفاوت دیگر مسعود عربشاهی را با همتایان و معاصرانش، در هندسه دانست و گفت: هندسه در کار او نقش اساسی داشت در حالی که دیگر نقاشان این جریان و جنبش، رویکردی این‌گونه نداشتند.

وی در پاسخ به این پرسش که فضای کاری عربشاهی تا چه حد نسبت ساختاری و عمیق با نشانه‌شناسی کهن اسطوره‌ای و نمادهای باستانی داشت، تاکید کرد: او دانش‌آموخته دانشکده هنرهای تزیینی بود. کسانی که در آنجا تدریس می‌کردند مثل محمد مقدم، بهنام، داریوش شایگان و اکبر تجویدی، ایده‌های خوبی به او منتقل کردند. آنجا کلاس‌هایی در حوزه فرهنگ باستانی و اسطوره‌شناسی و نمادشناسی داشتند. من خوب به خاطر دارم که عربشاهی با توجه و دغدغه جدی و عمیقی که در این حوزه داشت و با پشتکار و پیگیری در این کلاس‌ها حاضر می‌شد و این مباحث را دنبال می‌کرد. این نشان می‌دهد که این علاقه و توجه او به نمادها و سمبل‌های اساطیری باستانی بی‌دلیل نبوده و ریشه در حضور و تحصیل او در دانشکده هنرهای تزیینی داشته.

وی خاطرنشان کرد: بعد از سقاخانه و دهه پنجاه، که دوران اوج فعالیت او هم محسوب می‌شد، دیگر رفته‌رفته حضورش در این زمینه کم‌رنگ شد؛ اما باز هم آن نگاه را استمرار داد، منتها این بار در یک قالب انتزاعی و با بهره از عناصر انتزاع هندسی. او تا آخر عمر فعالیت کرد و کنار نرفت؛ اما این بار با یک نگاه جهانی و فراملیتی به تصویر، فرم، فضا و هندسه تصویر.

دکتر مهدی حسینی در پایان بیان کرد: هنرمندان زیادی در این چهل‌ــ‌پنجاه سال کار کرده‌اند؛ اما اگر تنها اجازه داشته باشیم چند نام انگشت‌شمار را انتخاب کنیم، که نامشان به تنهایی، تجسم و تجلی یک دوران از شکوفایی هنری بوده و به‌لحاظ جهان‌بینی و اندیشه، خلاقیت، ابتکار عمل، ابداع و استمرار، ممتاز و درخشان باشد، مسعود عربشاهی بی‌تردید و قطع به یقین از آن نام‌ها و چهره‌هاست.

 

 

   زمان انتشار: سه شنبه ٢ مهر ١٣٩٨ - ١١:٣٦ | نسخه چاپي

خروج