«صبا» روایت سنت و هنر را در آینه فرش های نفیس ایرانی آغاز کرد
 

«صبا» روایت سنت و هنر را در آینه فرش های نفیس ایرانی آغاز کرد

 

همزمان با آغاز نشستهای علمی و پژوهشی «فرش، سنت، هنر» در فرهنگستان هنر، صبا آینه دار نفیسترین و زیباترین روایتهای سنت و هنر در فرشهای قدیمی و تاریخی ایران شد.

 

 به گزارش روابط عمومی موسسه فرهنگی هنری صبا- وابسته به فرهنگستان هنر- در این نشست که روز نخست و آیین گشایش آن با حضور انبوه و استقبال چشمگیر هنرمندان، پیشکسوتان و فعالان حوزه فرش، دانشجویان و پژوهشگران صبح دوشنبه 22 آذرماه در تالار ایران فرهنگستان هنر برگزار شد، صاحبنظران فرش از منظرهای گوناگون به گذشته و آینده این هنر پرداختند و از زیباشناسی و حکمتهای این سنت هنری تا آسیب شناسی صادرات و اقتصاد بومی و بین المللی فرش و چالشهای پیش روی آن را به بحث و تحلیل نشستند.

ابتدا تورج ژوله پژوهشگر باسابقه فرش ایران، گزارشی از روند شکل گیری این نشست و نمایشگاه را به حاضران ارائه کرد. آنگاه دکتر محمدعلی رجبی رئیس گروه هنرهای سنتی فرهنگستان هنر، طی سخنانی با اشاره به عنوان: فرش، سنت، هنر گفت: اگر سنت را نشناسیم نه فرش را شناخته ایم و نه هنر را، با سنت است که تمدن شکل می گیرد و هنر، هویت می یابد.

وی آنگاه به تبیین سه ریشه سنت پرداخت:

اول- مظهر اسم «قدیم» خداوند است و قدیم بمعنی گذشته نیست بلکه جاری است و جریان ساز. سنت برخلاف اشتباه رایج، مترادف معنی گذشته نیست بلکه پایدار است چرا که اسم خداست.

دوم- مظهر اسم «حی» است یعنی زنده ی همیشه است و به روز و بی زوال؛ تاریخ هنرهای سنتی را ببینیم که بهترین در زمان خود بوده اند و امروز هم زنده و مایه افتخار اما در گذشته، منجمد و منحصر نمانده اند.

سوم- مظهر اسم «باقی» که روی به آینده دارد و استمرار در ذات اوست. در این سنت، هنر چه جایگاهی دارد؟ هنر در فرهنگ و حکمت سنتی، تداعی حقیقتی است که از وجود آدمی ظهور می کند. وجود انسان مظهر جمیع حقایقی است که در عالم تکوین است و عرفا او را «کون جامع» خوانده اند. اما نمود آن در چیست؟ در زیبایی که مطابق این حکمت، ظرف ظهور و تجلی حقیقت است.

این مدرس و صاحبنظر هنری از این نقطه عزیمت به تحلیل فرش ایرانی پرداخت: فرش ما بعنوان یک مصداق و نمونه این زیبایی است. زیرانداز نیست. مقدس است. از زندگی ما بیرون آمده. نقش تصویری است از عرش بر فرش چنانکه خداوند می فرماید: «انک بالواد المقدس طوی»

وی آنگاه با تشریح پیوندهای فرش با معماری ایرانی و سبک زندگی و تمدن ایرانی اظهار داشت: فرش ما وابسته به معماری ما و در پیوند ساختاری و ارگانیک با آن بوده است. در «خانه» شکل می گیرد و باید مفهوم خانه را با فضای ایرانی و هویت و تفکر ایرانی درنظر آورد و این دو را در نسبت با هم دید و دریافت. از نظر مواد و مصالح هم بسیار مهم است که تمام مواد آن از دل طبیعت بیرون می آید و به طبیعا بازمی گردد. برای طبیعت مفید است و جهتی استکمالی در طبیعت دارد؛ رنگهایش طبیعت را بارور می کند و حتی فضولاتش طبیعت را تکمیل می کند برخلاف فضولات کارخانجات صنعتی.

اما این فرش با پای ما چه می کند؟ کف پای ما چقدر آسیب دیده از موکتها و فرشهای ماشینی؟ کهنه که می شود بهتر می شوند و به اصطلاح می گویند پاخور آن خوب است. از قدیم می گفته اند همه چیز نواش خوب است غیر از دوست که کهنه اش اما فرش هم همینگونه است و با ما دوست می شود.

وی در پایان سخن خود گفت: فرش را باید حرمت نهاد به احترام شرافت انسان که اشرف مخلوقات است و نقش خیال و ذوق و رنج خود را در فرش جلوه گر می کند.

پس از آن سیدرضی میری مدرس و صاحبنظر حوزه فرش به ارائه مباحث خود پرداخت و در ادامه، دکتر بهمن نامور مطلق رئیس فرهنگستان هنر با بیان اینکه: فرش، آینه زیبایی شناسی فرهنگی ما و بوم خیالات مردم ایران در طول تاریخ بوده است، خاطرنشان کرد: کسی که هویت فرهنگی ایران را می شناسد می تواند فرش ایرانی را بخواند. فرش محمل هویت فرهنگی ماست.

وی آنگاه ابعادی از سنت را برشمرد و گفت: سنت ما تکرار نیست تداوم است که هم مخالف تکرار است و هم مقابل گسست و انقطاع.

معاونت پیشین وزارت میراث فرهنگی و گردشگری سپس با اشاره به کارکردهای کارآفرینی، درآمدزایی و بازارسازی فرش برای اقتصاد کشورمان افزود: کارکرد اقتصادی فرش باید در متن راهبردهای اقتصاد مقاومتی بازتعریف و احیا شود. فرش بهترین نماد اقتصاد مقاومتی است؛ صادراتی است، ارزآور است، اشتغالزا است، مردمی است، و جوانگرایی را در خود دارد.

این مدرس و مولف برجسته هنری با ذکر اینکه وضعیت امروز فرش ما وضعیت خوبی نیست، تاکید کرد: فرهنگستان هنر جزو اولین و مهمترین وظایفش سیاست گذاری و سیاست پردازی است و یافتن راه حلهای بنیادین و ساختارشناسی وضعیت فرش در ایران و شناسایی دلایل و ریشه های عدم تمرکز در مدیریت فرش.

وی سخنان خود را با ذکر این که: دنیا باید فرش را از زبان فارسی به همه زبانها ترجمه کند و ما باید پرچمدار فرش دستبافت در همه جهان و حتی فرش دیگر کشورها باشیم، سخن خود را اینگونه جمعبندی نمود: زیبایی شناسی فرش امروز ما باید با سبک زندگی و فضای زیستن ما و با شرایط و اقتضائات کوچک شدن فضاها منطبق باشد و به روز شود. ما تداوم را رها کردیم و به تکرار پرداختیم اما فقط با تغییر این رویکرد می توان سرنوشت و سرشت فرش ایرانی را به وضعیت مطلوب نزدیک کرد.

سخنران بعدی، علیرضا قاسمخان محقق و مستندساز برجسته بود که نگاه فیلمسازان به فرش و گزارشی از پژوهش پردامنه خود در این حوزه را دستمایه سخن ساخت و با بیان شواهد و مستنداتی از پیوند سینما با هنرهای سنتی و اثبات اینکه سینما تنها منحصر در بیانگری اجتماعی نیست گفت: سینما بسیاری از رنگهای تازه فرش ایران را به ما نشان داد.

آنگاه حاضران که در میانشان مسئولان فرهنگستان هنر، موسسه صبا و هنرمندان و فرهیختگان نام آور کشورمان به چشم می خوردند، به نگارخانه آینه در صبا رفتند تا شاهد گشایش نمایشگاه «گره بافته های تصویری و تاریخی» باشند.

 این مجموعه نفیس و چشم نواز، که به همت تورج ژوله و با استفاده از مجموعه های شخصی و متعلق به دوره قاجار تا میانه قرن کنونی گردآوری و برای اولین بار به معرض نمایش عمومی گذاشته شده است، منظری است به رویت تاریخ، تغزل، حماسه و اسطوره در نقشها و رنگهای اعجازگون فرش و دستبافته های ایران و سفری است از دل تار و پود و گره بافتها به عمق زیباییها و ظرافتهای فرهنگ و تمدن و ادب ایرانی؛ در این مجموعه که شامل 60 تخته فرش، گبه و گلیم قدیمی و نفیس است، جلوه هایی بدیع و رنگارنگ از داستانهای اساطیری و حماسی کهن و مجالس بزمی شاهنامه، قصص قرآنی همچون یوسف و زلیخا، منظومه های عاشقانه همچون شیرین و فرهاد و لیلی و مجنون را بر پرده هزارنقشی از روایتهای رنگین و رویاگون، شاهدیم.

صبا با نمایش این جلوه های رنگارنگ، بدیع و درخشان از آفرینشگریهای ذوق و خیال ایرانی، تا.... همه روزه از ساعت 10 تا 18 میزبان علاقمندان خواهد بود.

 

   زمان انتشار: دوشنبه ٢٢ آذر ١٤٠٠ - ١٥:٠٤ | نسخه چاپي

خروج